THAY ĐỔI (Phần này dành cho chủ doanh nghiệp, hoặc những bạn muốn biết thêm về cách đi của những doanh nghiệp thành công)
Tầm 10 năm trước, sau khi đi làm đúng chuyên ngành kỹ thuật 1 thời gian, lúc mình học khóa chuyển đổi 6 tháng để được thi cao học (vì mình là dân kỹ thuật, muốn thi cao học ngành kinh tế, bắt buộc phải có bằng này). Mình nhớ 1 thầy dạy marketing, là giám đốc marketing của Unilever nói là: "Tụi em nhìn danh sách các sản phẩm dầu gội đầu, kem đánh răng… của Unilver và P&G, họ liên tục ra những sản phẩm mới. Nhưng thật ra họ chỉ thay đổi bao bì, còn các thành phần, công thức bên trong thay đổi rất ít, chỉ tầm 2-5%, nhưng họ đổi cái tên, đổi bao bì, lên chiến dịch marketing về 1 sản phẩm mới với tính năng mới là lại thành công."
Hình đính kèm là cách P&G liên tục đổi mới, tạo ra các sản phẩm mới thay thế cho sản phẩm cũ để duy trì tăng trưởng (trong công cụ chiến lược Product Life Cycle), dao cạo Gillette 1 lưỡi, 2 lưỡi, 3 lưỡi, siêu mỏng, siêu sắc blah blah… thậm chí trong đó còn nghĩ ra cả dao cạo dành cho phụ nữ nữa ) (hình lấy từ slide môn Chiến Lược của thầy Đỗ Hòa)
Sản phẩm còn phải thay đổi, update liên tục để phù hợp với thị trường. Tư duy của các công ty lớn là KHÔNG BAO GIỜ CHỈ DÙNG 1 SẢN PHẲM MÀ BÁN MÃI ĐƯỢC. Khi cái này đi ngang thì dùng cái khác kéo lên. VD iPhone mỗi năm đều tung ra sản phẩm mới. Các sản phẩm cũng thay đổi công nghệ hoặc thiết kế để phù hợp hơn với nhu cầu thị trường. Sản phẩm còn thế. không lẽ con người đứng im? Đứng im giữa dòng lũ công nghệ thay đổi chóng mặt như hiện nay? Hôm qua lúc viết về việc thay đổi, có bạn inbox hỏi thêm về thay đổi nhân sự trong mỗi giai đoạn của doanh nghiệp, vì công ty bạn cũng đang gặp vấn đề những co-founder sau một thời gian phát triển, đã không còn đồng thuận, bằng mặt nhưng không bằng lòng. Nên mình viết rõ hơn 1 chút về tính cách & năng lực key-person của doanh nghiệp trong những giai đoạn khác nhau. Chú ý là đây là những giai đoạn phát triển của công ty, không phải những giai đoạn của sản phẩm (kiểu sản phẩm mới cần giáo dục thị trường, người tiêu dùng chấp nhận, phát triển mạnh mẽ, và thoái trào). Đồng thời, đây cũng là tính cách PHẢI CÓ, chứ không phải là tính cách DUY NHẤT CẦN CÓ nhé:
– Giai đoạn đầu khởi nghiệp: Nếu giao cho người có kinh nghiệm thì thường người ta sẽ thấy khó và né. Giai đoạn này cần những người máu lửa, có tư duy đột phá, dám làm những cái khó, biết thiết lập mối quan hệ tốt.
– Giai đoạn phát triển thị trường, cất cánh: Giai đoạn này cần người làm marketing giỏi, bán hàng tốt, xây dựng thương hiệu. Biết nắm bắt cơ hội nhanh, mạnh, liều lĩnh (vì không nắm bắt nhanh thì thằng khác bay vô liền). Theo mình giai đoạn này cần phá trần liên tục (Thầy dạy là phá Plafond – La Phông, trần nhà), phát triển thị trường cũ, mở mới thị trường.
– Giai đoạn thị trường bão hòa: Cần người có tư duy hiệu quả, để tối ưu chi phí, quản lý chi phí tốt (thường xuất phát người có background tài chính)
– Giai đoạn suy thoái: Cần người có tư duy gói ghém, để rút khỏi thị trường, bán cho những thằng khác với giá cao nhất. (Hồi học chiến lược, Thầy nói phải nhìn xa để phán đoán thị trường, bán được giá cao nhất trước khi rút. Rút lui cũng là 1 loại chiến lược, và chiến lược phải là Chọn Phải Thắng)
=> Không thể chỉ có 1 người với 1 tính cách lèo lái doanh nghiệp qua tất cả các giai đoạn được. Giai đoạn đang phát triển mà để ông thắt chặt chi tiêu vào quản là không phát triển được. Giai đoạn đang bão hòa mà để ông chi tiêu vô tội vạ nắm quyền cũng tèo. Đó là lý do vì sao những người như Steve Jobs, như Jack Ma, như Nguyễn Đức Tài… sau khi thoái vị nhường ngôi, đều nói những người kế nhiệm làm tốt hơn họ. Vì thời đại khác nhau, giai đoạn khác nhau, cần có những năng lực và tính cách khác nhau.
Việc của mình, là phải Thích Nghi Với Sự Thay Đổi, và phải Thay Đổi.
(Bài viết có 1 số nội dung lấy từ đào tạo chiến lược dành cho giám đốc khu vực của một số tập đoàn đa quốc gia. Thật ra, những lý thuyết cũng có thể đúng trong thời kỳ này, nhưng lại sai trong thời kỳ khác. Áp dụng được trong mô hình này, nhưng lại không áp dụng được trong mô hình khác. Cái cần làm phải HIỂU, để ứng dụng một cách linh hoạt. Ông nào cứ máy móc rập khuôn, cắm đầu làm y chang, đừng hỏi sao biển xanh lại mặn. Con đường đi của mình, thế giới của mình, phải do mình tự đánh ra!)